Gry towarzyskie

Przygody rozgrywane w wyobraźni.

Gry fabularne pojawiły się w latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku, choć ich idea jest znana od początków naszej cywilizacji. Gracze, wcielający się w wyimaginowanych lub rzeczywistych bohaterów, przeżywają ich losy, wspólnie o nich opowiadając. Nad przebiegiem rozgrywki czuwa Mistrz Gry – narrator, który rozstrzyga sporne kwestie, nadaje bieg nowym, niezależnym od graczy wydarzeniom, a także odtwarza role innych postaci występujących w wykreowanej przez siebie historii. Do ustalenia umiejętności, jakie posiadają bohaterowie graczy (np. jak bardzo są inteligentni lub zwinni, albo jak dobrze posługują się bronią lub sprzętem komputerowym), oraz zasad, w ramach których rozstrzygane są kwestie sporne i wydarzenia losowe, służą specjalne podręczniki (ale zasady mogą też być spisane przez samych Mistrzów Gry). Często stosuje się różnego rodzaju kości – od tradycyjnych sześciościennych, aż po tzw. kostki procentowe, na których uzyskuje się wyniki od 1 do 100. Najpopularniejsze gry fabularne to pierwowzór wszystkich tytułów – Dungeons & Dragons oraz system GURPS. Są to uniwersalne zbiory zasad i reguł, które można stosować w jednym z wielu przygotowanych światów (np. fantasy, science-fiction, realia historyczne), opisanych w osobnych podręcznikach. Spośród podręczników zasad przygotowanych z myślą o jednym, konkretnym świecie przedstawionym, dużą popularnością cieszą się np. Warhammer, Gwiezdne Wojny, lub rozgrywane w realiach płaszcza i szpady 7th Sea.

Twórców gier ogranicza tylko wyobraźnia.

Wyobraźnia twórców gier towarzyskich nie zna granic. Mogą one wychodzić daleko poza opisane wcześniej standardy, zawierając np. elementy zręcznościowe. Do tej kategorii należy np. widowiskowy i zabawny Twister, który przydaje się podczas każdej młodzieżowej imprezy. Dobra zabawa i dużo śmiechu to domena właśnie gier zręcznościowych. Innym przykładem może być Prawo Dżungli, w którym liczy się spostrzegawczość, refleks i siła. Oryginalnym pomysłem może się poszczycić np. Jenga – gra, która polega na układaniu z drewnianych klocków jak najwyższej wieży przez kolejno dokładających je graczy. Zanim to jednak zrobią, muszą wyciągnąć z wieży jeden z jej elementów konstrukcyjnych. Do gier zręcznościowych można też zaliczyć wszelkiej maści wyścigi, np. cieszący się dużym zainteresowaniem dzieci Pitchcar, w którym imitujące samochodziki płaskie pionki przemieszcza się za pomocą pstryknięć palców po ułożonych przez graczy trasach. Bardzo starą grą zręcznościową, ale wciąż popularną grą jest domino. Nie można też zapomnieć o Scrabblach. Układanie wyrazów z dostępnych liter zyskało sobie ogromne grono wielbicieli, dzięki czemu Scrabble to obecnie jedna z najpopularniejszych gier towarzyskich na świecie.

Karty to nie tylko wojna i poker.

Kolekcjonerskie gry karciane to droga, ale bardzo popularna wśród młodzieży rozrywka. Na karcie znajduje się z reguły jej nazwa, rysunek, krótki tekst (np. cytat), opis działania karty i ewentualnie specjalne współczynniki, odnoszące się do mechaniki gry. Sprzedawane są w specjalnych pakietach. Rozróżnić możemy tzw. pakiet podstawowy (zawierający instrukcję i wystarczającą do rozgrywki ilość kart) oraz boostery, czyli pakiety dodatkowe. Można również zakupić pakiety rozszerzające, które zawierają karty niedostępne w innych zestawach. Poszczególne pakiety różnią się między sobą zawartością. Karty w nich są losowane na podstawie specjalnego klucza – z reguły jest to kilka kategorii kart podzielonych ze względu na swoją moc i wartość w grze. Zestawy zawierają więcej kart słabszych, niż mocniejszych, co sprawia, że wylosowanie najsilniejszych kart jest wyjątkowo trudne. Oczywiście gracze mogą się wymieniać kartami, a nawet kupować je od innych, np. w internecie. Niektóre z nich osiągają naprawdę zawrotne sumy. Do najpopularniejszych gier karcianych należy Magic: The Gathering, a także Warzone. Współczesne gry karciane to nie tylko gry kolekcjonerskie. Połączenie gier planszowych i kolekcjonerskich stanowią np. takie tytuły jak Inwigilacja lub Na Sygnale. Wszystkie potrzebne karty dostępne są od razu w pudełku z grą, mogą też korzystać z planszy.

Od statków po Magię i Miecz.

Już dawniej gry planszowe zawierały wiele dodatkowych elementów. W wielu z nich posługiwano się np. kośćmi, albo specjalnymi zestawami kart, zawierających zdarzenia losowe lub inne ważne dla gry elementy. Najbardziej znaną z nich jest chińczyk, jednak dziś gry te są o wiele bardziej skomplikowane, a ich zasady i zbiór rekwizytów objęte są prawami autorskimi. Wśród gier wywodzących się od chińczyka, w których celem jest przemieszczanie się po planszy pionków poszczególnych graczy, szczególną popularnością cieszy się Monopoly. Zapoczątkował nie tylko prawdziwy wysyp gier handlowych, ale też wielu innych gatunków, jak np. gry fantasy.  Popularne są też planszowe gry strategiczne, odzwierciedlające prawdziwe lub wyimaginowane bitwy. Oprócz klasycznej Stratego, należy do nich wiele innych tytułów, w tym polskich – np. Grunwald 1410 lub Bzura 1939. Magia i Miecz to z kolei przykład gier fantasy, które wyjątkowo mocno oddziałują na wyobraźnię dzieci i młodzieży. Tematyka fantasy i science-fiction jest obecna we wszystkich rodzajach gier planszowych, również strategicznych i handlowych. Planszą do gry może być również zwykła kartka papieru. Przydaje się ona np. podczas gry w kółko i krzyżyk, kreski lub w statki.

Szachy i go należą do najstarszych rozrywek na świecie.

Gry planszowe są jeszcze starsze, niż karty. W przeciwieństwie do nich, w tradycyjnych grach planszowych nie liczy się element losowy, opierają się na strategii i przewidywaniu ruchów przeciwnika. Do rozegrania partii gry potrzebna jest specjalna plansza oraz dodatkowe piony lub figury. Tradycyjne gry planszowe są przygotowane dla dwóch graczy, lecz istnieją też gry dla jednej osoby, np. samotnik. Pola na planszach mogą być kwadratowe (np. szachy) lub heksagonalne, czyli sześciokątne. Do popularnych gier planszowych należą np. młynek, reversi, hex lub tryktrak. W kulturze europejskiej najbardziej popularną grą planszową są szachy. Plansza do szachów, zwana szachownicą, składa się z 64 kwadratowych pól, ułożonych na zmianę w białym lub czarnym kolorze. Stosowane w niej figury to król, królówka, wieża, skoczek, laufer i pionki. Często nazywana jest królewską grą. Inną rozgrywaną na szachownicy grą są warcaby. Chińskim odpowiednikiem szachów jest mało znana w Polsce gra go, która choć rozgrywana za pomocą jednego rodzaju pionów, umożliwia wykorzystanie w trakcie gry milionów różnych kombinacji. Jej autorstwo przypisywane jest cesarzowi Szun, który planował za jej pomocą rozwinąć inteligencję swojego syna.

Niewymagająca rozrywka towarzyska.

Gry karciane, choć mają już kilkusetletnią tradycję, wciąż są bardzo popularne. Wykorzystywane są w nich talie składające się z 52 lub 24 kart – pełna talia składa się z czterech zestawów kolorów, opisanych czarnym lub czerwonym znakiem -pik, karo, kier i trefl. Zestaw to karty o nazwach odpowiadających ilości zawieranych znaków (od dwójki do dziesiątki) oraz specjalne figury – w kolejności od najważniejszej są to as, król, dama i walet. As w niektórych grach może też być najsłabszą figurą, albo spełniać rolę jedynki. Talie z 24 kartami zawierają zestaw figur z dziesiątkami i dziewiątkami. Czasem stosowany jest również specjalny joker, zastępujący dowolną z kart. Istnieje bardzo dużo różnych gier, które można podzielić z grubsza na trzy typy – te, w których celem jest pozbywanie się lub zdobywanie kolejnych kart (należą do nich np. wojna, makao lub kierki), te, w których celem jest tworzenie z kart określonych układów (poker, kuku, kent i pasjans), oraz takie, w których gracze porównują swoje karty lub układy (oczko, blackjack, ale też wymienione już wojna i poker). W karty grywa z reguły od dwóch do sześciu osób, ale w niektórych grach może uczestniczyć nawet kilkunastu graczy. Szczególnym przypadkiem są tzw. pasjanse, które układane są przez jednego gracza. Mistyczne znaczenie przypisywane jest innej grze – tarotowi.

Domowe sposoby na zabawę z przyjaciółmi

Historia gier towarzyskich są równie stara, jak nasza cywilizacja. W atrakcyjny sposób pozwalają w gronie znajomych rozwijać wspólnie inteligencję, spostrzegawczość, zręczność i wyobraźnię. W niektóre z nich, jak planszowe gry szachy lub go, grali europejscy królowie i chińscy cesarze. Ilość kombinacji, jakie umożliwia przesuwanie pionów po specjalnych planszach, sięga milionów, a najlepsi gracze, uczestniczący w mistrzowskich turniejach, są sławni na całym świecie. Niektóre gry, jak np. karciany poker, są bardzo popularne wśród hazardzistów, choć chętnie grywają w nie nawet dzieci. Wiek dwudziesty przyniósł gwałtowny rozwój tego typu gier. Pojawiło się mnóstwo tytułów gier planszowych, z użyciem coraz bardziej wymyślnych rekwizytów i zasad, przygotowanych dla osób w różnym wieku. Hitem stały się kolekcjonerskie gry karciane, a ceny pojedynczych kart mogą osiągać na specjalnych giełdach zawrotne sumy. Wiele gier towarzyskich doczekało się również swoich komputerowych wersji. Autorzy gier planszowych i karcianych wciąż prześcigają się z twórcami komputerowymi o nowe pomysły i zainteresowanie klientów.